Submitted by: Leo van Marrewijk

‘Lichtelijk in shock’ over hoge studiekosten

Best een mooi rond bedrag: een vierjarige studie aan een hbo of universiteit kost gemiddeld ongeveer 50.000 euro, dus 12.000 euro per jaar. Maar hoe kom je als student aan 1000 euro per maand? Welk bedrag is verstandig om te lenen? En hoe kun je als ouder helpen?

Achteraf is hij blij dat zijn ouders hem even streng toespraken. Terugblikkend vindt Lucas Boerwinkel (19), inmiddels tweedejaars student journalistiek aan de Hogeschool Utrecht, het fijn dat zijn ouders hem in zijn eerste jaar dringend adviseerden om de website van het Nibud te raadplegen en vervolgens samen een begroting op te stellen. De aanblik van alle inkomsten en uitgaven in één oogopslag maakte Lucas veel duidelijk. Lucas: ,,Ik wist vooraf wel dat studeren duur zou zijn, maar ik was wel verrast toen ik al die uitgaven zag: ik was lichtelijk in shock.’’

Die begroting kwam vooral van pas toen Lucas enkele maanden geleden besloot op kamers te gaan in Utrecht. ,,Ik heb het eerste half jaar gereisd tussen mijn woonplaats Meppel en Utrecht, maar dat was eigenlijk niet te doen. Ik was ruim 1,5 uur onderweg, enkele reis.’’

Kamers in grote steden, dus ook Utrecht, zijn duur. Dat wist hij al, en dat voelt hij nu ook. ,,Ik heb nu een superfijne kamer in Bunnik, op tien minuten fietsen van de Hogeschool Utrecht, voor 525 euro per maand. Als ik verhalen van andere studenten om me heen hoor, is dat zeker geen bizar hoog bedrag. Maar het blijft natuurlijk veel geld voor een student.’’

Bijbaan

Op kamers gaan betekende dus een nieuw financieel hoofdstuk voor Lucas: hij moest een nadrukkelijker beroep doen op DUO (Dienst Uitvoering Onderwijs, duo.nl), de instantie waar je geld voor je studie kunt lenen. Lucas: ,,Mijn ouders hadden voor mijn studie al een bedrag voor me gespaard waar ik nu maandelijks een deel van krijg, dat is heel fijn. Daarnaast heb ik een bijbaantje in een lunchroom, ik werk gemiddeld 10 uur per week. Ik leende al een beetje toen ik nog thuis woonde, maar met die eigen kamer in Bunnik moet ik meer lenen. Ik leen zo weinig mogelijk en kom met mijn schema elke maand wel uit. Soms houd ik ook wat over. Dat komt ook doordat we in de begroting een post ‘onvoorzien’ hebben opgenomen. Zo kan bijvoorbeeld mijn laptop kapot gaan, dan moet ik direct zelf een nieuwe kunnen kopen.’’

Wat kost dat nou?

Uit het meest recente Nibud Studentenonderzoek (2017) wordt duidelijk dat de kamerhuur voor uitwonende studenten veruit de grootste kostenpost is. Gemiddelde maandelijkse uitgaven:

Huur: 417 euro
Boodschappen: 181 euro
Studieboeken en -benodigdheden: 58 euro
Vervoer (naast de studenten-OV-kaart): 63 euro
Ontspanning, uitgaan en sport: 146 euro
Kleding en schoenen: 47 euro
Zorgverzekering: 106 euro
Telefoon: 26 euro

NB: niet iedere student maakt deze kosten. Gemiddeld zijn uitwonende studenten € 1082 per maand kwijt, becijferde het Nibud.

Het collegegeld voor het hoger onderwijs voor 2019/2020 is 2083 euro, voor eerstejaars studenten is dat onlangs gehalveerd, dus 1042 euro.

Voor studenten en hun ouders is er de Geldwijzer Studenten.

Richtlijn

Voor Marion Weijers, senior adviseur budgetvoorlichting bij het Nibud (Nationaal Instituut voor Budgetvoorlichting) klinkt bovenstaande als muziek in de oren. Als ouders samen met hun kind een - realistische - begroting maken, bijvoorbeeld met een handig rekenvoorbeeld op duo.nl, geeft dat inzicht. Daarbij hanteert het Nibud een eenvoudig klinkende richtlijn: ‘Leen alleen wat je echt nodig hebt.’ Weijers: ,,Een studielening kan nodig zijn om je studie te bekostigen. Bedenk en bereken voordat je gaat lenen of het echt nodig is. Lenen kost je namelijk geld, omdat je het geleende bedrag plus rente moet terugbetalen.’’ Dat rentebedrag is nu weliswaar nog nul procent, maar dat kan zomaar veranderen. Bij het Nibud komen dan ook geregeld vragen binnen van ongeruste ouders die niet willen dat hun kinderen veel lenen. En die zorg is terecht, vindt Weijers: ,,Het rentepercentage wordt steeds voor vijf jaar vastgesteld. Een studielening kan dus een goede investering zijn, maar besef ook dat een studieschuld later een behoorlijke impact op je budget kan hebben.’’ Zo telt een studieschuld bijvoorbeeld mee als je later een hypotheek wilt aanvragen.

Praktijk

De woorden van Weijers klinken verstandig, maar de praktijk is vaak weerbarstiger. Bij studeren horen immers ook feesten en partijen, en ‘leuk leven’ is ook wat waard. Daar weet Weijers, zelf moeder van een studerende zoon, ook iets van. En dan kan het heel verleidelijk zijn om de financiële mogelijkheden die er zijn, ook optimaal te benutten.

En hoe kun je via duo.nl aan inkomsten komen?

Maximale bedragen vanaf augustus tot en met december 2019:

Lening €486,08
Aanvullende beurs €396,39 *
Collegegeldkrediet €173,58
-----------
Totaal €1056,05

*Of je in aanmerking komt voor een aanvullende beurs, hangt af van het inkomen van je ouders. Simpel gezegd: als je ouders een hoog inkomen hebben, heb je geen recht op een aanvullende beurs. De aanvullende beurs is een gift, mits je je diploma binnen 10 jaar haalt.

Bovenstaande is een versimpelde weergave van de werkelijkheid. Ga voor uitzonderingen, regels en rekenhulp naar duo.nl en nibud.nl.

Vergeet ook niet een zorgtoeslag aan te vragen. Die bedraagt, afhankelijk van jouw situatie, maximaal 99 euro per maand. Met die 99 euro kun je dus het grootste gedeelte van de premie van je zorgverzekering terugkrijgen.

En misschien heb je als uitwonend student recht op huurtoeslag. Kijk op toeslagen.nl of je daarvoor in aanmerking komt.

Uit het studentenonderzoek 2017 van het Nibud (zie kader) blijkt dat je als student - afhankelijk van het inkomen van je ouders - heel fikse bedragen kunt lenen. ‘Maximaal lenen is maximaal leven’ is voor een deel van de studentenbevolking dan ook het motto. Behoorlijk kortzichtig, vindt student Lucas. ,,Ik vind dat een rare uitspraak, want daarmee ga je voorbij aan de consequenties: die schuld moet je toch terugbetalen.’’

Eén druk op de knop

Volgens Lucas is het wel erg simpel om je leenbedrag bij DUO te verhogen: dat kan op je persoonlijke DUO-pagina in een handomdraai. Lucas: ,,Het wordt misschien wel te aantrekkelijk gemaakt om te lenen. Een voorbeeld: op vakantie heb ik wat minder goed op mijn uitgaven gelet, dat betekent dat ik nu weer even wat zuiniger moet leven.’’ Maar er is dus een alternatief: ‘ome DUO’. Lucas: ,,Na een dure maand heb ik ook weleens overwogen om snel mijn leenbedrag te verhogen. Ik heb het uiteindelijk niet gedaan, maar ik kan niet beloven dat het nooit zal gebeuren. Met één druk op de knop krijg je een hoger leenbedrag; het wordt zó gemakkelijk gemaakt.’’

Hersenen

Budgetexpert Weijers wijst daarnaast op een fenomeen dat in haar ogen onderbelicht blijft: jongvolwassenen voorzien niet altijd de gevolgen op de lange termijn. ,,Tot je 25ste zijn je hersenen nog volop in ontwikkeling. Het is bekend dat mensen met onvolgroeide hersenen, dus ook studenten van 18 of 19 jaar, vooral minder goed zijn in plannen. Het betekent ook dat je nog niet goed kunt overzien wat de gevolgen zijn van een maximale lening.’’

Dat laatste kan Lucas alleen maar onderschrijven. ,,Ik weet niet precies wat het is, maar ik heb een soort blur in mijn hoofd voor dit soort zaken, ik overzie het gewoon niet. Ik moet alles opzoeken, ook daarom ben ik blij dat we destijds een overzicht hebben gemaakt.’’

LSVb helpt mee
Niet alleen het Nibud en DUO bieden nuttige informatie over studiekosten en het leenstelsel. De Landelijke Studentenvakbond (LSVb) heeft op de website onder het kopje ‘Alles over je studie’ ruime aandacht voor onder meer studiefinanciering, aanvullende beurzen, huisvesting en het terugbetalen van je studieschuld.

Op 27 en 28 september geeft de LSVb tijdens Onderwijsbeurs Zuid meerdere presentaties met de titel ‘Alles wat je moet weten over studeren in het hoger onderwijs’. Ook heeft de studentenvakbond op de beurs een stand waarin meer wordt verteld over de financiële kant van studeren.

De LSVb zet zich onder meer in voor beter en betaalbaar onderwijs, betaalbare huisvesting en goede studievoorlichting.

DE BUITENLANDBEURS ÉN STUDIEKEUZEBEURS MIDDEN OP 22 EN 23 NOVEMBER

Wil jij (en je ouders) alles weten over opleidingsmogelijkheden in Nederland en in het buitenland? Op vrijdag 22 en zaterdag 23 november krijg je antwoord op al je vragen tijdens de Studiekeuzebeurs Midden én De BuitenlandBeurs in Utrecht. Je vindt in de Jaarbeurs ruim 160 (onderwijs)instellingen die je kunnen helpen bij het vinden van de juiste studie.

In Utrecht krijg je twee beurzen voor de prijs van één: bij De BuitenlandBeurs (met deelname van ruim honderd onderwijsinstellingen) kom je alles te weten over een tussenjaar, studies en stages in het buitenland en financiën.

Tegelijkertijd kun je in de Jaarbeurs terecht bij de Studiekeuzebeurs Midden, waar ruim 70 onderwijsinstellingen (vooral op mbo- en hbo-niveau) je veel wijzer kunnen maken. Naast alle scholen en opleidingen zijn er ook (leerwerk)bedrijven uit verschillende branches. Zij kunnen je precies vertellen welke studie je moet volgen voor een bepaald beroep of hoe het is om na je studie binnen die branche aan het werk te gaan. Op de beurs zijn ook studieadviseurs, die je in een persoonlijk gesprek verder kunnen helpen bij het zoeken naar de juiste opleiding.

Add new comment